Vì sao công nhân không chịu đeo đồ bảo hộ và doanh nghiệp nên làm gì?

Công nhân không đeo đồ bảo hộ thường không phải vì cố tình vi phạm, mà vì đồ không vừa, nóng, vướng, hoặc họ chưa hiểu mình đang tránh rủi ro gì. Muốn xử lý, doanh nghiệp cần tìm đúng nguyên nhân ở từng vị trí làm việc, rồi sửa từ khâu chọn đồ, cấp phát đến kiểm tra hằng ngày, thay vì chỉ nhắc nhở hay phạt.

Công nhân không đeo đồ bảo hộ: nguyên nhân thường gặp

Thường có bốn nhóm lý do: đồ khó chịu, đồ không phù hợp công việc, thiếu hiểu biết về rủi ro và thiếu người kiểm tra. Quản lý nên hỏi thẳng tổ trưởng và công nhân thay vì đoán.

• Khó chịu khi dùng: giày chật hoặc nặng, kính mờ hơi nước, nút tai gây đau, mũ nóng vào mùa hè. Công nhân sẽ tháo ra ngay khi không ai nhìn.
• Không đúng công việc: một loại kính cho mọi vị trí, giày một cỡ cho cả tổ, hoặc đồ phát xuống quá muộn so với lúc bắt đầu làm.
• Chưa hiểu rủi ro: tai ù và kém nghe thường đến chậm, nên nhiều người nghĩ "chưa sao". Mảnh vụn bắn vào mắt thì xảy ra trong tích tắc.
• Không ai kiểm tra: nội quy có trên giấy nhưng đầu ca không ai nhìn, cuối tháng không ai hỏi.

Người lao động và doanh nghiệp có nghĩa vụ gì?

Doanh nghiệp phải trang cấp và tổ chức kiểm tra, người lao động phải chấp hành và sử dụng đồ được cấp. Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 (Luật số 84/2015/QH13) quy định quyền và nghĩa vụ của người lao động về an toàn, vệ sinh lao động (Điều 6), trong đó có việc chấp hành nội quy, quy trình an toàn và sử dụng, bảo quản phương tiện bảo vệ cá nhân đã được trang cấp.

Về phía doanh nghiệp, Thông tư 25/2022/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (ban hành ngày 30/11/2022) hướng dẫn việc trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân và có hiệu lực từ 01/04/2023. Doanh nghiệp nên đọc kỹ văn bản gốc và tham khảo bài Trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân theo Thông tư 25/2022 để biết mình cần trang cấp những gì. Mức xử phạt cụ thể, anh chị nên tra trong nghị định hiện hành hoặc hỏi cơ quan quản lý lao động địa phương.

Bảy cách giúp công nhân đeo đồ bảo hộ đều đặn

Cách hiệu quả nhất là làm cho việc đeo đồ dễ hơn không đeo, rồi mới đến kiểm tra và xử lý vi phạm.

1. Cho công nhân thử trước khi chốt mua

Mua thử vài mẫu giày, kính, nút tai cho một tổ dùng thử một đến hai tuần rồi hỏi ý kiến. Giày bảo hộ nên chọn theo size chân thật, không chọn cỡ chung. Ví dụ, mẫu giày bảo hộ Jogger Cador S3 MID cổ cao, phù hợp nơi cần bảo vệ cổ chân, đang ghi giá tham khảo 662.000 đồng (tháng 10/2026).

2. Chọn đồ hợp với từng vị trí

Người ngồi gần máy ồn cần nút tai hoặc chụp tai, người mài cắt cần kính ôm kín, người đi lại nhiều trên nền gồ ghề cần giày đế chống xuyên. Người đã đeo kính cận cần loại kính phù hợp để dùng cùng kính cận, ví dụ kính bảo hộ Deltaplus Piton 2 được ghi là dùng được với kính cận, giá tham khảo 52.000 đồng (tháng 10/2026).

3. Giải thích bằng tình huống thật của xưởng

Thay vì đọc nội quy, tổ trưởng nên kể một tình huống đã hoặc có thể xảy ra ở chính công trường hay xưởng mình, chẳng hạn vật rơi vào chân, mạt sắt bắn vào mắt. Huấn luyện ngắn đầu ca thường dễ nhớ hơn buổi họp dài. Tại các khu công nghiệp, nhà xưởng nhiều máy ồn như Nam Định hay Nghệ An, tổ trưởng có thể cho công nhân mới tự đeo nút tai và nghe thử tiếng máy chạy để thấy khác biệt.

Theo mùa cũng cần điều chỉnh. Mùa hè nắng nóng ở miền Trung, công nhân dễ tháo mũ và bỏ găng vì bí; hãy xem xét đồ thoáng hơn và cho nghỉ giải lao đúng giờ. Mùa rét miền Bắc, công nhân mặc nhiều lớp dễ vướng; nên chọn áo ấm gọn và kiểm tra lại size giày, găng khi mặc dày hơn.

4. Cấp phát đúng hạn và có sổ theo dõi

Đồ hỏng, mất mà không được thay kịp thì công nhân sẽ phải làm việc khi không có đồ bảo hộ. Doanh nghiệp nên ghi sổ cấp phát từng người, từng loại. Cách làm có trong bài quy trình cấp phát và quản lý đồ bảo hộ lao động.

5. Làm gương từ quản lý

Nếu chỉ huy công trình hay khách tham quan vào xưởng mà không đội mũ, không ai còn tin vào nội quy. Người quản lý nên là người đeo đồ đầu tiên.

6. Kiểm tra nhanh đầu ca

Tổ trưởng chỉ cần một phút nhìn từ mũ xuống giày trước khi vào việc. Ghi lại người thiếu đồ và lý do (đồ hỏng, chưa được cấp, không vừa) để xử lý nguyên nhân gốc.

7. Khen người làm tốt, xử lý vi phạm có quy trình

Nhắc nhở lần đầu, ghi nhận và hỏi nguyên nhân khi lặp lại, xử lý kỷ luật theo nội quy lao động khi cố tình. Ví dụ, tổ nào cả tháng đủ đồ bảo hộ có thể được biểu dương trong buổi giao ban. Quy trình rõ ràng, áp dụng như nhau cho mọi người, giúp công nhân thấy công bằng.

Đồ bảo hộ nào hay bị bỏ nhất và nên xử lý ra sao?

Nút tai, kính và găng tay thường bị bỏ nhiều nhất vì nhỏ, dễ tháo và công nhân ít thấy hậu quả ngay. Bảng dưới đây gợi ý nguyên nhân thường gặp và hướng xử lý.

Với nút tai, nút bịt tai chống ồn Max 1 Honeywell là loại bọt xốp dùng một lần, trên trang sản phẩm ghi mức giảm ồn 33 dB, giá tham khảo 7.500 đồng (tháng 10/2026). Nếu công nhân thấy đau tai, nên hướng dẫn cách đeo hoặc thử loại khác trước khi bắt họ đeo.

Câu hỏi thường gặp

Công nhân không đeo đồ bảo hộ thì ai chịu trách nhiệm?

Cả hai bên đều có phần trách nhiệm. Doanh nghiệp phải trang cấp phương tiện bảo vệ cá nhân theo Thông tư 25/2022 và tổ chức kiểm tra; người lao động phải sử dụng đồ được cấp; việc kỷ luật xử lý theo nội quy lao động của doanh nghiệp. Mức xử phạt hành chính cụ thể nằm trong nghị định hiện hành mà anh chị nên đối chiếu trực tiếp.

Công nhân kêu đồ nóng, vướng thì có nên bỏ qua không?

Không nên bỏ qua. Hãy hỏi cụ thể phần nào khó chịu, thử loại khác hoặc đổi size trước khi yêu cầu bắt buộc đeo.

Có nên phạt tiền công nhân không đeo đồ bảo hộ?

Hình thức kỷ luật phải nằm trong nội quy lao động đã ban hành của doanh nghiệp. Nên nhắc nhở và tìm nguyên nhân trước, vì phạt mà không sửa gốc thì vi phạm vẫn lặp lại; chỉ xử lý kỷ luật khi công nhân đã có đủ đồ vừa vặn mà vẫn cố tình không đeo.

Đồ bảo hộ nào quan trọng nhất cần kiểm tra mỗi ngày?

Tùy công việc, nhưng thường là mũ, giày, kính và nút tai. Tổ trưởng nên lập checklist riêng cho từng vị trí, có thể bắt đầu từ danh sách mũ, kính, nút tai, giày, găng tay và quần áo của từng vị trí.

Doanh nghiệp nhỏ có cần sổ theo dõi cấp phát không?

Nên có, dù chỉ là bảng đơn giản ghi người nhận, loại đồ và ngày nhận. Sổ giúp biết ai sắp cần đồ mới và ai chưa được cấp.

Liên hệ Vua Bảo Hộ

Công ty TNHH Vua Bảo Hộ tư vấn đồ bảo hộ lao động cho khách lẻ và doanh nghiệp, kể cả việc chọn đồ vừa với từng vị trí làm việc để công nhân chịu đeo. Anh chị có thể gọi hotline toàn quốc 1900.3385 hoặc đến cửa hàng:

• Cửa hàng Nam Định: Số 202 Điện Biên, Phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình — 0911.377.997
• Cửa hàng Nghệ An: Số 3 Phan Đình Phùng, Phường Thành Vinh, tỉnh Nghệ An — 0941.60.8118

Doanh nghiệp có nhu cầu may đồng phục, xem thêm đặt may quần áo bảo hộ lao động cho doanh nghiệp. Website: vuabaoho.com.